Fiillerde Kip Nedir? Kip Çeşitleri nelerdir?

0
550

Fiillerde Kip Nedir?, Kip Çeşitleri

Fiillerde Kip Nedir?, Kip Çeşitleri
Fiillerde zaman şahıs veya dilek bildiren ek almış biçimlerine kip denir. Dilimizde fiil kipleri ikiye ayrılır:
A. Haber Kipleri: Haber kipleri işin oluşun veya hareketin zaman ve şahsa bağlı olarak meydana geldiğini bildirenkiplerdir. Bunlara bildirme kipleri de denir.
1. Belirli (-di’li) Geçmiş Zaman Kipi: Eylemin sözün söylendiği andan önceden yapıldığını söyleyenin kesin inancıyla tam anlatır:
Fiillerde bulunan “-di -du -dü -tu” ekleri -di’li geçmiş zamanı belirtirler.
Örnek: 
Öğretmenimiz sınıfa geldi. Bütün çocuklar bahçeye koştu.
2. Belirsiz (-miş’li) Geçmiş Zaman Kipi: Eylemlerin sözden önce yapıldığını bildirir ancak kesinlik yoktur. Söyleyen kendisi duyup görmemiş işitmiştir. Bu kip masallara yakışır. Fiillerde bulunan “-muş -mış -miş -müş” ekleri -miş’li geçmiş zamanı belirtirler.
Örnek:
Okul bahçesinde üç tur koşmuş. Havalar soğuyunca üşütmüş.
3. Şimdiki Zaman Kipi: Eylem ile anlatımın birlikte olduğunu bildiren zamandır. Şimdiki zaman kipinin eki “-yor”fiillere hiç değişikliğe uğramadan eklenir.
Örnek:
Ders çalışıyorum.
Alışveriş yapıyorum.
4. Gelecek Zaman Kipi: Eylem ile anlatımdan sonra yapılacağını bildiren zamandır. Gelecek zaman kipinin ses uyumuna göre “-ecek -acak” tır.
Örnek:
Aynur tiyatroya gidecek. Birlikte eğleneceğiz.
5. Geniş Zaman Kipi: Eylem her zaman yapılabileceğini bildiren zamandır. Gelecek zaman kipinin ekleri “-ar -er -ır -ir -or -ör ur -ür -r” dir.
Örnek:
Akşamları trene binerim.
Her gece oyun oynarım.
B. Dilek Kipleri: Bir eylemin yapılması ya da bir oluşun meydana gelmesini dilek anlamı vererek anlatan kiplerdir. Dörde ayrılır:
 
1. Gereklilik Kipi: Bir iş oluş veya hareketin gerekliliğini anlatır. Ekleri ses uyumuna göre “-meli -malı” dır.
Örnek:
Haftada bir kitap okumalıyım
Kestikten sonra affımı istirham etmelisin
2. İstek Kipi: Bir iş oluş veya hareketin yapılmasının olmasının istendiğini belirten kiptir. Ekleri ses uyumuna göre “-e -a” dır
Örnek:
Şimdi affını yazayım.
İstirhamım kabul olunmazsa kendi başımın kesilmesini isteyeyim.
3. Dilek Şart Kipi: Bir dilek ve şartın anlamı bulunmaktadır. İş veya oluşun hareketin meydan gelmesi bir şarta bağlıdır. Ekleri ses uyumuna göre “-se -sa” dır.
Örnek:
Babam gelirse gideceğiz.
Okusa da babası gibi adam olsa.
4. Emir Kipi: Bir iş oluş veya hareketin olmasını yapılmasını veya yapılmamasını emretmek için kullanılır.
Örnek:
Hayır bey hayır!
Padişahın emrinden çıkma.
NOT:İnsan kendine emir veremeyeceğinden bu kipin birinci tekil ve çoğul şahısları yoktur.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz