Sinir Sistemi II

475

Evet değerli okurlar, sizlerle daha önce sinir sistemini paylaşmıştım. Fakat yazı çok uzun olduğu için farklı bir yazıda devamını sizler ile buluşturacağımı dile getirmiştim. Şimdi de bahsini yapmış olduğum gibi sinir sistemine kaldığımız yerden devam ediyoruz. Keyifli okumalar…

A. MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ

1-BEYİN (SEREBRUM)
Beyin iki yarım küreden  oluşmuştur, üstü gyrus ve sulcuslarla korunmaktadır.
Sokaklarda bilinenin aksine sol yarım küre vücudun sağ, sağ yarım küre de vücudun sol tarafını yönetmektedir.

Her yarım küre dört ana loba bölünmüştür: parietal, frontal , oksipital ve temporal olarak açıklayabiliriz.
Her lobun farklı görevleri vardır ve bir yetişkinin beyni ortalama 1300-1400 gram olarak bilinmektedir.

Beyni Koruyan Oluşumlara Gelecek Olursak:
1- Kalın ve saçlı deri (skalp) ile altındaki kas ve fasya beyni korumaktadır.
2- Tabula interna ve tabula eksterna olarak adlandırılan iki tabakadan oluşan kafatası, kafa kemiğinin koruyuculuğundaki etkiyi iki kat arttırmaktadır.
3- Beyin ve omurilik, meniks dediğimiz üç tabakadan oluşan zarla korunmaktadır. En dıştaki zar dura mater olarak adlandırılır ve kafatası kemiklerinin iç yüzeyine tutunmaktadır. Ortadaki zar bağ dokudan meydana gelen araknoid dediğimiz zardır. En iç kısımdaki zar ise beyni tamamen kaplayan ve besleyen pia mater diye adlandırdığımız zardır.

SİNİR HÜCRESİNİN (NÖRONUN) YAPISI VE GÖREVLERİ

Sinir sistemi, sinir hücrelerinden yani nöronlardan meydana gelmiştir. Nöronlar, vücudun içinden ve dış çevreden gelen her türlü uyarıları algılayarak merkezi sinir sistemine (MSS) iletir, merkezi sinir sisteminde gerçekleşen yanıtları da organlara iletmek ile görevlidir.

Sadece bir sinir hücresi; hücre gövdesi, dendritler ve akson’un birleşmesi sonucunda üç bölümden meydana gelmiştir.
Hücre gövdesi diğer hücrelerde var olduğu gibi zar, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir.
Hücre gövdesinden etrafa yayılan çiçekler gibi uzanmış fazla sayıdan oluşmuş kısa uzantılara dendrit, bir tane olan uzantıya ise  akson denilmektedir.

Bazı sinir hücrelerinin aksonlarının üstü miyelinden oluşmuş kılıfla çevrelenmiştir. Miyelin kılıfı hem aksonu (uzantı) koruyarak hem de veri kaybını oluşmasını engelleyerek uyarıların daha hızlı iletilmesini sağlar. Bu nedenle myelin kılıfında hasar oluştuysa iletimde de hasar oluşmuştur demektir.

Sinir hücreleri vücudun herhangi bir bölgesinden gelen uyarıyı gerekli merkeze ve merkezi sinir sisteminden gelen emirleri de gerekli organlara iletmektedir.
Dışarıdan gelen uyarıları merkezi sinir sistemindeki organlara taşıyan sinirlere duyu sinirleri denilmektedir.
Emirleri salgı bezleri ve kaslarla buluşturan sinirlere ise motor sinirler (harekete yöneltici sinirler) adı verilmektedir.

Görme, işitme, tatma, dokunma vb. duyularını algılayan duyularımız, “özel uyarı alıcıları” yani reseptörler mevcuttur.
Sinir hücreleri ile bağlantısı bulunmakta olan bu özel uyarı alıcıları ile ışık, ses, soğuk, sıcak,acı, ekşi, basınç gibi uyarılar beyne iletilir.
Beyin bu uyarıları değerlendirdikten sonra oluşan emirleri gerekli organlara iletir.

Aynı zamanda sinir hücreleri kendi aralarında sürekli ilişki içindedir. Bu ilişki, sinirsel görevin aslını oluşturan bilgi alışverişini sağlamaktadır. Sinir hücrelerinin kendi arasında bilgi alışverişini sağladığı bölgelere SİNAPS adı verilmektedir.

Sinapslar, farklı tip ve niteliklerde olmalarına rağmen, hemen hemen hepsi bilginin taşınmasında temel unsurdur.
Genel bir açıklama yapacak olursak: bir sinir hücresi, gövde ve dendrit diye adlandırdığımız gövde dalları ile veriler almaktadır.
Bu veriler, hücre içi duruma göre ve gelen tüm verilerin toplam yaptığı etkiye göre akson yardımıyla, öteki bir hücreye taşınır.

Sinir sisteminin tamamı sinir hücrelerinden oluşmamaktadır. Bunlardan ayrı, ağırlık bazında merkezi sinir sistemin yarısını oluşturan, sayı olarak da sinir hücrelerinin yaklaşık on katı civarında yardımcı hücreler bulunmaktadır, bunlara ise glia hücreleri denilmektedir.
Farklı tipleri olmasına rağmen, çoğu zaman sinir hücrelerinin ve sinir sisteminin görevini başarıyla tamamlamasında yardımcıdırlar.

Evet değerli okurlar yine bir yazının sonuna geldik ancak yazı yine tamamlanmadı, sinir sistemi bizi biz yapan sistem olduğu için epey uzun sürüyor. İlerleyen süreçte sinir sistemimizin devamını sizlerle buluşturacağım. Sağlıkla-Sporla-Bilimle kalın. 👍

Merhabalar, ben Spor Bilimleri Fakültesi öğrencisi Poyraz Dik olarak, VIAKEP.COM üzerinden siz değerli okurlara, bolca argümanlı makaleler yazma düşüncesindeyim. Alanım spor olduğu için, daha çok spor, sağlık, gelişim ve beslenme üzerine yazmayı öngörüyorum. Bunun yanında, ara ara felsefi yazılarımı da sizler ile buluşturmak istediğimi tebliğ ederim. İlginiz için hepinize teşekkürlerimi borç bilip, keyifli okumalar temenni ederim…

Bu konuyla ilgili yorumunuzu yazın